θέματα 

Άρθρο του Σπύρου Νεραϊδιώτη

Βαβυλωνία ή Πολιτισμός?                                                       

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Νεράιδας, ένας δυναμικός και δραστήριος Σύλλογος, με αισθητή παρουσία στο πολιτιστικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι, με θεατρικές παραστάσεις, μουσικές βραδιές, εκδρομές, πολιτιστικές και αθλητικές εκδηλώσεις, αντάμωμα και κυρίως την αναβίωση του πανηγυριού, δεν σταματά, με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Συνεχίζει να αγωνιά για τα τεκταινόμενα του χωριού και να συμμετέχει σε καθετί που έχει σχέση με το λαϊκό πολιτισμό.

Το ανώτατο όργανο ενός Συλλόγου είναι η Γενική Συνέλευση. Είναι μια δημοκρατική διαδικασία όπου εκεί γίνεται ο απολογισμός στο χρονικό διάστημα που διοικείται από το Διοικητικό Συμβούλιο. Επίσης εκεί τα μέλη μπορούν να εκφράσουν τις γνώμες τους, τις διαφωνίες τους, τις ιδέες τους για το τι μέλει γενέσθαι του Συλλόγου. Όλα αυτά υποτίθεται πως γίνονται μέσα σε ήπιο κλίμα και Συλλογικό πνεύμα, ώστε να ακούγονται όλες οι απόψεις, οι οποίες θα πρέπει να είναι σεβαστές.

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Νεράιδας τα τελευταία χρόνια διεξάγει τη Γενική Συνέλευση στο χωριό, το πρώτο δεκαήμερο του Αυγούστου. Έχω την αίσθηση πως σωστά γίνεται και στο χωριό, με τον όρο «Λαϊκή Συνέλευση», γιατί η προσέλευση των συγχωριανών είναι μεγάλη, χωρίς να θέλω να υποβαθμίσω αυτή της Αθήνας που και εκεί επίσης θα πρέπει οι συγχωριανοί να συμμετέχουν.

Στη Συνέλευση του περασμένου Αυγούστου, όπως και στις προηγούμενες, παρά τις προσπάθειες του Προεδρείου να κρατήσει τα προσχήματα, την τάξη, την πειθαρχία και το πρωτόκολλο, το κλίμα στην αρχή είναι θα έλεγα κάπως ανιαρό, χωρίς ενδιαφέρον, σαν να γίνεται χάβρα Ιουδαίων και κάποιοι να εκφράζονται ακόμα και με γλώσσα πεζοδρομίου, προκαλώντας στο κοινό παρατεταμένο γέλωτα. Ο καθένας θέλει να παίρνει το λόγο από μόνος του να απευθύνεται σε όλα και σε τίποτε, λες και επικρατεί Βαβυλωνία.

Μόλις αποκαταστάθηκε κάπως η τάξη, γράφηκαν στην κατάσταση με σειρά, κάμποσοι από τους παραβρισκόμενους, να μιλήσουν για θέματα που αφορούν το Σύλλογο και σχετίζονται με το χωριό.

Συνηθίζεται από κάποιους παλαιότερους να αποκαλούν τον Πολιτιστικό Σύλλογο, «Αδερφότητα», τους έμεινε από τότε τις δεκαετίες του '60 και '70 όπου οι Αδελφότητες στα μεγάλα αστικά κέντρα είχαν σαν σκοπό, το αντάμωμα των συγχωριανών, διοργανώνοντας συνεστιάσεις και με τα έσοδα έκαναν κάποια μικρά έργα στο χωριό. Ο σκοπός του Πολιτιστικού Συλλόγου όμως, έχει σχέση με το πολιτιστικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι του χωριού, που αυτό θεωρείται μέγιστο έργο, με ορίζοντα το μέλλον και παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές.

Στη διάρκεια της διαδικασίας της Συνέλευσης ακούστηκαν πολλές απόψεις, διαφωνίες και προτάσεις, άλλες λογικές και άλλες παράλογες.

Κάποιοι μπερδεύουν τον Σύλλογο με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, το Δήμο ή την Περιφέρεια, προτείνοντας στο Δ.Σ. να κάνουν τεχνικά έργα στο χωριό, επειδή ο Σύλλογος έχει κάποια έσοδα από ακίνητα. Έργα όπως η τοποθέτηση προστατευτικής μπάρας σε δρόμο του χωριού, η αποκατάσταση της γέφυρας Κονδύλη στο Γρεβενίτη, πλακόστρωση εσωτερικής οδοποιίας, τοποθέτηση φωτιστικών και άλλα πέρα δώθε μερεμέτια, ακόμα και μνημόσυνο κάθε χρόνο στη δωρήτρια-ευεργέτιδα.

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος δεν έχει αυτό το σκοπό, δεν μπορεί να αντικαταστήσει το Δήμο, ή την Περιφέρεια, επειδή έχει κάποια έσοδα, ενώ τα επαναλαμβανόμενα μνημόσυνα, χάνουν την ουσία τους, μνημόσυνα δεν κάνουν ούτε στους ήρωες αγωνιστές που απελευθέρωσαν την πατρίδα. Το καλύτερο μνημόσυνο στη δωρήτρια, είναι το ανάγλυφο σε πλατεία, που φέρει και το όνομά της. Το έργο του Συλλόγου είναι καθαρά πολιτιστικό-πολιτισμικό, σύμφωνα με άρθρο του καταστατικού.

Η Συνέλευση είναι μια διαδικασία που απαιτεί σεβασμό απ' όλους τους συμμετέχοντες και από αυτούς που ομιλούν και από αυτούς που την παρακολουθούν. Η γνώμη του καθενός είναι σεβαστή, άσχετα αν συμφωνούν, ή διαφωνούν με τον ομιλητή. Δεν μπορεί αυτός που έχει το λόγο να έχει το ποτήρι με το τσίπουρο στο ένα χέρι και στο άλλο το πιατελάκι με το μεζέ κι ένα τζιουμανίκι παραμάσχαλα, πηγαίνοντας πέρα δώθε και να μιλάει για θέματα άσχετα με το Σύλλογο και μάλιστα να υπερβαίνει το χρόνο ομιλίας κατά πολύ, χωρίς να υπολογίζει τις υποδείξεις και τις συστάσεις του προεδρείου. Τέτοιες συμπεριφορές δείχνουν αγένεια και ασέβεια προσβάλλοντας τη Συνέλευση. Πως άλλωστε να ακούσουν αυτά που λέει και πως να τον πάρουν στα σοβαρά;

Ο Σύλλογος τα τελευταία χρόνια, αναβιώνει με όμορφο και εντυπωσιακό τρόπο και κυρίως με σεβασμό στο παρελθόν, την πρώτη μέρα του πανηγυριού της Αγίας Παρασκευής, που είναι το κορυφαίο γεγονός του χωριού. Το φετινό πανηγύρι για λόγους ανωτέρας βίας δεν είχε κάτι από τα προηγούμενα, με αποτέλεσμα η πρώτη μέρα να είναι άχρωμη και υποτονική, που αυτό σταδιακά θα σημάνει και την κατάργησή της.

Πάνω σε αυτό έγινε αναφορά στη Συνέλευση, από συγχωριανό προτείνοντας τη μεταφορά της ημερομηνίας του πανηγυριού από τις 26 Ιουλίου γιορτή της Αγίας Παρασκευής, σε αυτή του Δεκαπενταύγουστου της Παναγίας, τεκμηριώνοντας την πρότασή του, με το πρόσχημα ότι σε εκατόν πενήντα χωριά της χώρας, έγινε πραγματικότητα και μάλιστα με επιτυχία.

Δεν έχουν έτσι ακριβώς τα πράγματα, γιατί πολύ απλά το παραδοσιακό πανηγύρι σε αυτές τις περιοχές έσβησε, από την πλήρη αδιαφορία των κατοίκων και κυρίως το χαμηλό πολιτιστικό επίπεδο της περιοχής. Στη συνέχεια κάποιοι «Σύλλογοι-επιχειρήσεις», ή ακόμα και πλανόδιοι επιχειρηματίες, παίρνοντας την πλήρη πρωτοβουλία, παραμονές Δεκαπενταύγουστου ή και σε άλλες ημερομηνίες, που συγκεντρώνεται πολύς κόσμος, διοργανώνουν μουσικές βραδιές, που μπορεί κάποιος να τις χαρακτηρίσει ακόμα και «καλοκαιρινά σκυλάδικα», δίνοντας σε τέτοιου είδους εκδηλώσεις, ονόματα όπως: «γιορτή πρατίνας», «γιορτή καλαμποκιού», «γιορτή φέτας»… και για να εντυπωσιάσουν τον κόσμο αναγράφουν σε αφίσες: «μεγάλο πανηγύρι» στο τάδε χωριό, έχοντας ως κύριο σκοπό τα μεγάλα οικονομικά οφέλη, αδιαφορώντας ολοκληρωτικά για την ποιότητα, διαπράττοντας παράλληλα ιεροσυλία ως προς τα πατροπαράδοτα.

Η αλλαγή ημερομηνίας του πανηγυριού δεν είναι μια απλή και τυπική διαδικασία. Είναι σαν να θέλεις να αλλάξεις ομάδα, γιατί τελευταία δεν πηγαίνει καλά, ή να θέλεις να αλλάξεις γονείς γιατί είναι φτωχοί. Η αλλαγή ημερομηνίας του πανηγυριού, θεωρείται ιεροσυλία και ως προς την γιορτή της Αγίας Παρασκευής και ως προς την ιστορία του χωριού, σ' ένα πανηγύρι που προέρχεται από τα βάθη των αιώνων. Είναι επίσης και ασέβεια προς τους προγόνους μας, που πέρασαν από αυτά τα άγια χώματα, ξεφαντώνοντας με την ψυχή τους, στο τότε τριήμερο πανηγύρι της Νεράιδας. Τέλος, είναι και προσβολή προς τα διπλανά χωριά, προς τους πανηγυριώτες που τιμούν με την παρουσία τους το κορυφαίο αυτό γεγονός του κάθε χωριού. Αν και κάθε άποψη είναι σεβαστή, θεωρώ πως αυτή, η αλλαγή ημερομηνίας του πανηγυριού είναι κάπως άκομψη, θα έλεγα άστοχη, έως παράλογη, ίσως ο συγχωριανός που έκανε αυτή την πρόταση να παρασύρθηκε από την αγάπη του για το χωριό και την ανησυχία του για την τύχη του πανηγυριού.

Θέλω να πιστεύω πως ο κάθε συγχωριανός ο οποίος ανησυχεί για την τύχη του πανηγυριού, μπορεί να κάνει κάτι πιο απλό και πιο πρακτικό, να αλλάξει ο ίδιος την ημερομηνία της καλοκαιρινής του άδειας και να τη μεταφέρει παραμονές πανηγυριού, ώστε να συμμετέχει σε αυτό το κορυφαίο γεγονός της 26ης Ιουλίου. Αυτό που κάναμε τόσα χρόνια εμείς, η γενιά του '60 και πολλοί άλλοι συγχωριανοί.

Έχω την αίσθηση πως το πρόβλημα για τον Σύλλογο της Νεράιδας δεν είναι ούτε οι αντιπαραθέσεις, ούτε οι αντιπάθειες με τις κακοπροαίρετες κριτικές κάποιων μόνιμων επικριτών, ούτε οι διαφωνίες, σημαντικές ή ασήμαντες, ούτε ακόμα και οι άκομψες προτάσεις, με τους ανυπόστατους ισχυρισμούς. Το πρόβλημα για τον Σύλλογο είναι η διάρκεια, η συνέχεια, η πορεία στο αύριο, στο τι μέλλει γενέσθαι.

Στο Σύλλογο της Νεράιδας και γενικότερα στην πλειονότητα των Πολιτιστικών Συλλόγων δεν υπάρχει ανανέωση. Η αδιαφορία με τη μη συμμετοχή νέων μελών στο Δ.Σ. έχει σαν αποτέλεσμα τη βιολογική φθορά των ίδιων των μελών και κατ' επέκταση την έλλειψη διάθεσης για δημιουργία.

Στο Σύλλογο και γενικότερα στο λαϊκό πολιτισμό χωράνε όλοι, δεν περισσεύει κανένας. Ένας Πολιτιστικός Σύλλογος χρειάζεται και τους παλαιούς, για την εμπειρία, τις δημόσιες σχέσεις, τις διασυνδέσεις και τους σωστούς χειρισμούς, χρειάζεται όμως και τους νέους, για τη φρεσκάδα, την εκρηκτικότητα, το δυναμισμό, τις ιδέες, τον πλουραλισμό, την πολυφωνία, βάζοντας τη δική τους σφραγίδα στο πολιτιστικό και πολιτισμικό γίγνεσθαι.

Δεν θέλει πολύ σκέψη παιδιά, αποφασιστικότητα θέλει, όπως έγινε και τότε, τη δεκαετία του '90 με τη συμμετοχή του χορευτικού της Νεράιδας, σε διεθνές φολκλορικό φεστιβάλ του εξωτερικού. Τη δεκαετία του 2000 με θεατρικές παραστάσεις στο χωριό, που δεν είχαν να ζηλέψουν τίποτα από επαγγελματίες ηθοποιούς. Τη δεκαετία του 2010 με τη συμμετοχή πάλι του χορευτικού της Νεράιδας στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας. Την αναβίωση του εθίμου των προσωπίδων, στο πανηγύρι. Τη δεκαετία του 2020 με την αναβίωση της πρώτης μέρας του πανηγυριού, θαρρώ πως ήταν από τα καλύτερα πανηγύρια που έγιναν τα τελευταία πενήντα χρόνια, ενώ κάποιες φορές και οι μουσικές βραδιές του Αυγούστου είχαν κάτι το ξεχωριστό. Οι τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές με θέμα τη Νεράιδα, έκαναν γνωστό το χωριό στο πανελλήνιο.

Πολλές οι εκδηλώσεις πολιτισμού όλα αυτά τα χρόνια στο χωριό, εκδηλώσεις που ανεβάζουν το πολιτιστικό επίπεδο, αφήνοντας πλούσια παρακαταθήκη. Επιτακτική ανάγκη να υπάρχει η συνέχεια στο πανηγύρι, είναι η άυλη πολιτιστική κληρονομιά, με τη μεταλαμπάδευση και στις επόμενες γενιές, όπως εμείς το παραλάβαμε.

Παιδιά! Τι λέτε; Θα πούμε το μεγάλο ΝΑΙ να πορευτούμε όλοι αντάμα με το Σύλλογο; Θα τολμήσουμε να πάρουμε μέρος σε αυτή την δύσκολη, μα τόσο όμορφη αποστολή, που λέγεται ΛΑΪΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ;

Άρθρο του Σπ. Νεραϊδιώτη

Θέσεις και Αντιθέσεις

Οι πιο επικίνδυνοι άνθρωποι σε μια τοπική κοινωνία και γενικότερα στην

ελληνική επικράτεια είναι οι αδιάφοροι. Είναι αυτοί που δεν ασχολούνται

ούτε με τα κοινά ούτε με το εκλέγειν και εκλέγεσθαι, ενώ έμμεσα εκλέγουν

ηγέτες που είναι και αυτοί για τον τόπο επικίνδυνοι. Αντίθετα αυτοί που

αντιδρούν, διαφωνούν, κοντράρονται, με αποφάσεις τρίτων, ακόμα και

όταν ασκούν κακοπροαίρετη κριτική, στο τέλος κάτι θα βγει, κάτι θα

αλλάξει, ώστε το αποτέλεσμα να είναι θετικό και δημιουργικό.

Στο χωριό οι αδιάφοροι, αυτοί οι λίγοι ή οι πολλοί, ευτυχώς δεν

επηρεάζουν καταστάσεις όσον αφορά την πορεία και τις δραστηριότητες

του Πολιτιστικού Συλλόγου Νεράιδας.

Στην πρόσφατη Συνέλευση του Συλλόγου που έγινε στο χωριό,

συγχωριανοί που διαφώνησαν με αποφάσεις του Συλλόγου, οι

περισσότεροι προσφωνούσαν το Σύλλογο «Αδελφότητα» και απαιτούσαν

από το Δ.Σ. να κάνει έργα στο χωριό, αντικαθιστώντας έμμεσα την τοπική

Κοινότητα, το Δήμο και την Περιφέρεια. Άλλοι απαιτούσαν να γίνονται

μνημόσυνα και να στέλνουν στεφάνια σε τελετές και άλλοι απαιτούσαν να

κάνουν αγαθοεργίες, λες και βρίσκονται στην εποχή της δεκαετίας του '60

και '70 τότε που οι «Αδελφότητες», είχαν σα σκοπό την αδελφοποίηση, τη

συσπείρωση και την αλληλοβοήθεια των χωριανών στα μεγάλα αστικά

κέντρα. Ακούστηκε και αυτό από συγχωριανό, ο Σύλλογος λέει, να

διοργανώνει το καλοκαίρι πρωτάθλημα-διαγωνισμό ταβλιού και

χαρτοπαιξίας, εξηγώντας πως είναι παραδοσιακά παιγνίδια, για να κλείσει

με απαγγελία στίχων από τραγούδια της τρούμπας.

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος έχει σαν σκοπό με διάφορες δραστηριότητες-

εκδηλώσεις να κρατάει το Νεραϊδιώτικο στοιχείο ενωμένο στα αστικά

κέντρα, να κρατάει τις παραδόσεις, να διατηρεί τα πατροπαράδοτα

ανεβάζοντας έτσι και το πολιτιστικό επίπεδο.

Την τελευταία εικοσαετία ο Σύλλογος Νεράιδας έχει διοργανώσει πολλές

εκδηλώσεις τους καλοκαιρινούς μήνες στο χωριό, ανεβάζοντας θεατρικά

έργα, διοργανώνοντας μουσικοχορευτικές βραδιές και πολλές άλλες

εκδηλώσεις, με αποκορύφωμα τη διατήρηση και διαφύλαξη του

πανηγυριού. Για να γίνουν αυτές οι εκδηλώσεις δεν πατάς ένα κουμπί και

αμέσως να γίνονται όλα όπως πρέπει. Κάθε εκδήλωση θέλει πολύ δουλειά,

πολύ τρέξιμο και απαιτεί κόπο, ιδρώτα, αγωνία, ανησυχία, συνεργασία,

συνεννόηση, ψυχραιμία, διπλωματία για να έχει αποτέλεσμα και επιτυχία.

Πρόσφατα μέσα από ένα άρθρο μου εξέφρασα την αγωνία μου, την

ανησυχία μου για το παρόν και το μέλλον του κορυφαίου γεγονότος του

χωριού που είναι το πανηγύρι. Επειδή είμαι γεννημένος και γαλουχημένος

μέσα από το πανηγύρι με όλα τα βιώματα που έχω αποκτήσει, έκανα

κάποιες προτάσεις σε συνεργασία με το Σύλλογο. Διαφώνησα κάθετα και

κατηγορηματικά για ενέργειες που μπορούν να αλλοιώσουν και να

αλλοτριώσουν το ύφος του πανηγυριού με στοιχεία από άλλες περιοχές της

ελληνικής περιφέρειας, άσχετα αν αυτά εντυπωσιάζουν με το ωραίο θέαμα

που παρουσιάζουν. Στο πανηγύρι επιτακτική ανάγκη είναι να χορεύουν

τραγούδια που να θυμούνται οι παλαιοί και να γνωρίσουν οι νέοι.

Τραγούδια που πάνε να ξεχαστούν, όπως: «η Παπαπάμπραινα», που

χόρευε ο Μήτσιο-Φωτάκης, «Αυτού ψηλά που πας στη φτέρη», που χόρευε

ο Κώτσιο-Γληγόρης, «ο Ντελή-παπάς», που χόρευε ο παπα-Κώστας, «ο

Παλαμιώτης», που χόρευε ο παπα-Θωμάς, «ο Σελήμπεης», που χόρευε ο

Βασίλη-Ψώφιος, «Να 'ταν τα νιάτα δυο φορές», που χόρευε ο Χρήστο-

Ψώφιος, «ο Λιούλιος» και «η Πανώρια», που χόρευε ο Μήτσιο-Ούζος, «ο

Αράπης», που χόρευε ο Κάρδαρος, «ο Ήλιος», που χόρευε ο Πανάκης και

πολλά άλλα τραγούδια, τραγούδια που αγαπήθηκαν από κάθε γενιά.

Κάτω από τη συναισθηματική φόρτιση για κάποιες κινήσεις του Συλλόγου

που με βρίσκουν αντίθετο, δήλωσα πως δεν θέλω να ξανά συνεργασθώ

μαζί του. Θεωρώ πως ήταν μια δήλωση άστοχη, η οποία δεν οδηγεί

πουθενά και χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Όποια κόντρα ή διαφωνία και αν

υπάρχει μπορεί μέσα από καλή συνεργασία να φέρει θετικά αποτελέσματα.

Άλλωστε με τον Πολιτιστικό Σύλλογο Νεράιδας από την ίδρυσή του το 1987

έχω μια ιδιαίτερη σχέση, είμαι συναισθηματικά δεμένος και είναι ένα

κομμάτι από τη ζωή μου. Έχω συνεργασθεί αρκετές φορές σε αυτή την

πορεία με τις όποιες κόντρες και διαφωνίες. Έχουμε πάρει μέρος σε πολλές

εκδηλώσεις, με αποκορύφωμα τη συμμετοχή του χορευτικού σε διεθνές

φολκλορικό φεστιβάλ του εξωτερικού το 1993 και στην Πανηπειρωτική στο

ΣΕΦ.

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Νεράιδας, μπορεί να κάνει πολλά στο χωριό και

ακόμα περισσότερα. Έχει τη δυνατότητα και τον τρόπο να διοργανώνει

εκδηλώσεις με επίκεντρο το λαϊκό πολιτισμό. Μεγάλες εκδηλώσεις που να

ανεβάζουν το επίπεδο. Εκδηλώσεις που θα είναι παρακαταθήκη για τις

επόμενες γενιές. Ένας αγώνας που δεν πηγαίνει ποτέ χαμένος.

Ο λαϊκός πολιτισμός με τη βαθύτερη έννοια είναι ένα απέραντο ανοιχτό

πανεπιστήμιο ζωής. Προσφέρει όλη αυτή την ωραιότητα και την ομορφιά,

έτσι ώστε η ζωή μας να αποκτά νόημα και περιεχόμενο. Δεν μπορούμε να

δώσουμε χρόνια στη ζωή μας, μπορούμε να δώσουμε ζωή στα χρόνια μας,

μέσα από τη μουσικοχορευτική παράδοση και γενικότερα μέσα από το

λαϊκό πολιτισμό.